Tüketici Hakem Heyetine Şikâyet Dilekçesi Nasıl Yazılır? (Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Adalet Penceresinden)

Hepimiz aynı pazarda alışveriş yapıyoruz ama herkesin pazarlık gücü eşit değil. İşte bu yüzden “Tüketici hakem heyetine şikâyet dilekçesi nasıl yazılır?” sorusunu sadece bir prosedür değil; adalet, eşitlik ve toplumsal dayanışma meselesi olarak konuşalım istiyorum. Bu yazı, duyarlı bir yaklaşımı benimsiyor: Bir yandan kadınların empati ve toplumsal etkileri önceleyen bakışı, diğer yandan erkeklerin çözüm ve analiz odaklı yaklaşımı… Ve tabii ikisini aşan, herkese açık, kapsayıcı bir yol haritası. Çünkü güçlü bir dilekçe yazmak, yalnızca hakkını aramak değil; başkalarının da aynı taşlara takılmaması için yol açmaktır.

Şikâyet Dilekçesi: Yalnızca Bir Kâğıt Parçası Değil, Toplumsal Bir Mesaj

Bir dilekçe; “Haksızlığa uğradım ve bunun kayıt altına alınmasını istiyorum” demenin resmî dilidir. Toplumsal cinsiyet ve çeşitlilik açısından bakınca, bu belge aynı zamanda güç ilişkilerini de görünür kılar. Örneğin, dildeki cinsiyetçi ifadeler, engelleyici teknik jargon ya da dijital erişim engelleri, bazı tüketicilerin sesini kısmaya meyillidir. O nedenle dilinizi sade, saygılı ve erişilebilir tutmak; ekleri netçe listelemek; kronolojiyi açık yazmak sadece size değil, benzer durumda olan herkese alan açar.

Duyarlı Bir Giriş: Empati ve Analizin El Sıkışması

Empati odaklı çerçeve (çoğu kadının deneyiminde öne çıkan bir yönelim): Dilekçenin ilk paragrafında yaşadığınız sorunu insanı merkeze alan bir dille anlatın. Ürünün arızalanması yalnızca “teknik” bir aksaklık değildir; zaman kaybı, ekonomik yük, güvensizlik ve bazen de güvenlik riski demektir. Bu etkiyi kısa, saygılı ve somut cümlelerle ifade edin.

Çözüm/analiz odaklı çerçeve (pek çok erkeğin deneyiminde öne çıkan bir eğilim): Hemen ardından, olayı tarihler ve belgelerle şematize edin. Satın alma tarihi, marka/model, bedel, başvuru/servis kayıtları, satıcı cevabı… Bu bölüm, karar vericinin hızla kavrayacağı bir özet sunar. İki yaklaşımı birleştirdiğinizde dilekçeniz hem anlaşılır hem ikna edici olur.

Dilekçenin İskeleti: Adım Adım Kapsayıcı ve Güçlü Bir Metin

1) Başlık ve Hitap

“İl/İlçe Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığı’na” ile başlayın. Bu, hem saygılı hem standart bir giriş sağlar.

2) Kimlik ve İletişim Bilgileri

Ad-soyad, adres, telefon ve e-posta. Eğer erişilebilirlik ihtiyacınız varsa (işitme engeli, dil desteği talebi vb.) bunu kısa ve açıkça belirtin. Bu, idarenin sizinle sağlıklı iletişim kurmasını sağlar ve eşit erişim ilkesini hatırlatır.

3) Olayın Kronolojisi (Somut, Nötr, Doğrulanabilir)

• Satın alma/taahhüt tarihi: Gün/ay/yıl formatında.
• Ürün/hizmet bilgisi: Marka, model, miktar, bedel.
• Ayıp/eksiklik: Kısa, ölçülebilir ifadelerle (ör. “3. gün ısınmıyor, servis fişi ektedir”).
• Satıcı/sağlayıcı ile temaslar: Yazılı başvurular, çağrı kayıtları, tutanaklar.

4) Hak Dayanağı ve Talep

Gereksiz hukuk jargonu yerine sade cümleler kurun: “Ayıplı mal nedeniyle bedel iadesi talep ediyorum.” Eğer değişim, ücretsiz onarım, ayıp oranında indirim gibi ikinci seçenekleriniz varsa, öncelik sıralaması verin. Bu netlik, karar vericinin işini kolaylaştırır.

5) Toplumsal Boyutun Kısa Notu

İhlalin yalnızca bireysel değil, toplumsal etkisini de bir cümleyle işaret edebilirsiniz: “Bu uygulama, sabit gelirlileri orantısız etkiliyor” ya da “Erişilebilir formatta sözleşme sunulmaması, görme engelli tüketicileri dezavantajlı duruma düşürüyor.” Bu tür ifadeler, karar süreçlerinde farkındalık yaratır.

6) Delil Listesi (Ekler)

Fatura/fiş, sözleşme, garanti belgesi, servis fişi, ekran görüntüleri, yazışmalar, fotoğraf/video. Ekleri numaralayın ve dilekçede “Ek-1, Ek-2…” diye anın. Bu analitik düzen, dosyanızın okunurluğunu artırır.

7) Sonuç ve İmza

“Yukarıda arz edilen nedenlerle bedel iadesi talep ederim” gibi net bir kapanış cümlesi kurun; tarih ve imza ekleyin.

Örnek Dilekçe İskeleti (Kopyala-Yapıştır Değil, İlham Olsun)

İl/İlçe Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığı’na



Başvuran: Ad Soyad, T.C., Adres, Tel, E-posta

Konu: Ayıplı mal/hizmet nedeniyle bedel iadesi talebi



Olay:



 …/…/20… tarihinde … firmasından … marka/model ürünü … TL bedelle satın aldım.

 …/…/20… tarihinde … ayıbı ortaya çıktı. … servisine başvurdum; … tarihli servis fişi ektedir.

 …/…/20… ve …/…/20… tarihlerinde satıcıya yazılı başvurdum; sonuç alamadım.



Toplumsal Boyut Notu (isteğe bağlı):



 Sözleşmenin erişilebilir formatta sunulmaması, görme engelli tüketicilerin eşit erişimini zorlaştırmaktadır.



Talep:



 6502 sayılı Kanun kapsamında bedel iadesi (öncelikli), mümkün değilse değişim/ücretsiz onarım.

 İlgili kargo/servis masraflarının iadesi.



Ekler:

Ek-1 Fatura/fiş

Ek-2 Sözleşme/garanti

Ek-3 Servis fişi

Ek-4 Yazışma ekran görüntüleri

Ek-5 Fotoğraf/video



Tarih – İmza 

Dilde Kapsayıcılık: Herkesin Sesi Dilekçede Duyulsun

Kimi zaman teknik terimler, kimi zaman resmî dil, kimi zaman da kalıplaşmış cinsiyetçi söylemler, dilekçelerin kapsayıcılığını zayıflatır. Cümlelerinizi kısa tutun, fail ve eylemi açık belirtin (“Satıcı, … tarihte iade talebimi reddetti”). Sözleşme ve faturadaki bilgileri aynen yazın; yorumla belgesiz iddiayı karıştırmayın. Eğer LGBTİ+ tüketici olarak ayrımcı bir muamele yaşadıysanız, bunu saygılı ve somut bir dille kayda geçirin. Ayrıntıların görünür olması, benzer ihlallerin azaltılmasına katkı sunar.

Stratejik Takip: Süreç, Zaman ve Dayanışma

Dilekçeyi verdikten sonra numarasını not alın; e-Devlet ya da ilgili birim üzerinden düzenli takip edin. Ek istenirse hızlıca yükleyin. Bu aşamada analitik yaklaşım (zaman çizelgesi, belge güncelleme, dosya isimlendirme standardı) ile empatik yaklaşım (nazik iletişim, karşı tarafın insan olduğunu unutmama) birlikte ilerler. Bu ahenk, çoğu dosyada süreci hızlandırır.

Adalet Yalnızca Kazanmak Değil, Öğrenmek de Demek

Her dilekçe bir öğrenme fırsatıdır. Hakkınız teslim edildiğinde, deneyiminizi çevrenizle paylaşmak; hatta özet bir “nasıl yaptım” listesi hazırlamak toplumsal faydayı büyütür. Düşünün: Basit görünen bir iade süreci bile, dil bariyerleri, dijital eşitsizlikler ya da bakım emeği yükü nedeniyle bazı kişiler için çok daha zor olabilir. Sizin şeffaf adımlarınız, onların yolunu kısaltır.

Şimdi Söz Sizde: Dayanışmayı Yorumlarda Büyütelim

“Tüketici hakem heyetine şikâyet dilekçesi nasıl yazılır?” sorusunu kendi hayatınızda nasıl deneyimlediniz? Hangi ifadeler daha etkili oldu? Erişilebilirlik, dil, teknik bariyerler veya ayrımcılıkla karşılaştınız mı? Analitik mi ilerlediniz, empatiyi mi öne aldınız—yoksa ikisini harmanladınız mı? Yorumlarda kendi perspektifinizi paylaşın; birlikte daha adil, daha kapsayıcı bir tüketici kültürü inşa edelim.